Een lekkende of verouderde mengkraan vervangen is een van de meest praktische klussen die je zelf in de caravan kunt doen. Weet je waar je op moet letten, dan heb je in een uur een nieuwe kraan zitten zonder lekkages. Weet je het niet, dan koop je de verkeerde maat, breek je een aansluiting af of ontstaat er een druppellekje dat pas op de camping opvalt. Dit artikel legt uit wat wel en niet werkt, zodat je direct de goede keuze maakt.
Wel doen of niet doen: de kern van een goede kraankeuze
Bij caravankranen draait alles om twee vragen: past de kraan fysiek op de plek (boorgat, dikte aanrecht, uitlooplengte) en sluit hij aan op het watersysteem dat jouw caravan heeft. Wie die twee dingen check voordat hij bestelt, heeft de klus al voor de helft gedaan. Wie dat niet doet, staat over een week weer te wachten op een retourzending.
Hieronder staat een overzichtstabel met de meestgemaakte fouten en de bijbehorende correcte aanpak. Daarna volgt per thema de uitleg.
| Niet doen | Wel doen |
|---|---|
| Een huishoudkraan (1/2 inch binnendraad) kopen zonder de caravanmaten te meten | Eerst boorgat meten (vaak 27-35 mm) en bladdikte van het aanrecht opnemen |
| Warm- en koudwaterslangen verwisselen bij het aansluiten | Leidingen markeren met plakband (rood/blauw) voor je de oude kraan losneemt |
| De waterpomp laten draaien terwijl je de oude kraan losschroeft | Pomp uitschakelen en tank leegdraaien via een kraan elders; handdoek klaarhouden |
| Slangklemmen strak zetten met maximale kracht op zachte PVC-slangen | Klemmen handvast aandraaien, dan een halve slag extra met schroevendraaier |
| Een kraan zonder microswitch kopen als je een onderwaterpomp gebruikt | Controleer of jouw pomp via de kraan of via een apart drukregelaar wordt aangestuurd |
| Teflon-tape weglaten op schroefdraadverbindingen | Twee tot drie windingen teflon-tape met de klok mee om de schroefdraden wikkelen |
| De uitlooplengte vergeten te controleren bij een keukenblok met diepe spoelbak | Uitlooplengte meten: bij kleine wasbak volstaat 16 cm, bij diepe spoelbak kies je 21 cm of langer |
| Aan kraantje draaien om lekkage te testen terwijl de slangen nog los zijn | Alle aansluitingen vastmaken, pomp aanzetten op laag debiet, visueel controleren op druppels |
Maatvoering: boorgat, bladdikte en uitlooplengte
Het boorgat is de opening in de wasbak of het aanrechtblad waardoor de kraanstam steekt. Bij caravankranen ligt dat gat doorgaans tussen de 27 en 40 mm. Reich-kranen werken vaak met een gat van 27 mm voor hun eenvoudige koudwaterkranen, maar hun mengkranen (de Samba- en Charisma-serie) hebben een gat van 33 tot 35 mm nodig. Comet-mengkranen gebruiken 33 mm. Goedkopere modellen zonder merknaam volgen minder vaste maten, dus meten blijft altijd verplicht.
De bladdikte is de dikte van het aanrechtblad of de wasbakrand op de plek van het gat. Veel caravanbladen zijn dunner dan keukenbladeren thuis: denk aan 10 tot 20 mm. Een kraan die is ontworpen voor een werkblad van 40 mm past mechanisch niet goed vast op een blad van 12 mm. Je hebt dan te weinig schroeflengte en de kraan wiebelt. Sommige merken leveren een verlengde moer of een extra borgplaat mee voor dunne bladen. Controleer dit bij de productspecificaties voordat je bestelt.
De uitlooplengte bepaalt of je goed bij de spoelbak kunt komen. Een uitloop van 16 cm werkt prima bij een kleine wasbak of een smalle keuken. Bij een diepe spoelbak van 30 cm of meer heb je een uitloop van minimaal 20 tot 22 cm nodig, anders staat de kraan eigenlijk boven de rand en spat het water alle kanten op. Draaibare uitlopen geven meer flexibiliteit, maar let op dat ze niet kunnen botsen met de zijwanden van het keukenkastje.
Het watersysteem: pomp en druk
Caravans hebben twee soorten pompen en de keuze bepaalt welke kraan je nodig hebt.
De dompelpomp (onderwaterpomp) zit in de watertank en wordt pas actief als je de kraan opendraait. Omdat de pomp dan stroom krijgt via de kraanstang, moet de kraan een ingebouwde microswitch hebben. Zonder die schakelaar doet de kraan niets: je draait hem open, er komt geen water, want de pomp weet niet dat hij aan moet. Reich bouwt de microswitch in modellen als de Style 3000 in bij de hendel, met een belasting van 4A. Let hierop bij je aankoop.
De drukpomp (presswater of pressure pump) houdt continu druk op het systeem, vergelijkbaar met de waterleiding thuis. Met zo’n pomp heb je geen microswitch in de kraan nodig. Elke mengkraan die de druk van de pomp aankan (doorgaans 2 tot 6 bar) volstaat. De meeste caravankranen van Reich, Comet en vergelijkbare merken zijn gecertificeerd tot 6 bar werkdruk.
Een derde situatie is de handpomp, die je aantreft in eenvoudige oudere caravans of als noodoplossing bij winterkamperen. Daarvoor heb je een speciale handpompkraan nodig, geen mengkraan. Wil je een mengkraan toch combineren met zo’n systeem, dan is een externe drukpomp de oplossing. Lees meer over de pompkeuze in ons artikel over de caravan waterpomp.
Typen mengkranen en wanneer je welke kiest
Niet elke ruimte in de caravan vraagt om hetzelfde type kraan. Hieronder staan de drie meestgebruikte varianten.
Eengreepsmengkraan voor de keuken. Dit is de meestverkochte variant: een hendel die je zijwaarts beweegt voor temperatuur en omhoog voor debiet. Compact model met uitloop naar voren. Geschikt voor wasbakinbouw met boorgat van 33 tot 35 mm. Merken als Reich (Samba, Linea, Charisma) en Comet (Florenz) zijn veelgebruikte keuzes. De keramische cartouche van 35 mm is de gebruikelijkste maat en eenvoudig los te vervangen als de kraan gaat druppelen.
Mengkraan voor de doucheruimte. Een douchekraan heeft een omsteller waarmee je de waterstraal van de kraan naar de douchehouder kunt sturen. Reich levert hiervoor de Keramik Twist, een compact model bedoeld voor de kleine douchecabine die veel caravans hebben. Let op dat de aansluitingen overeenstemmen: veel douche-aftakkingen in de caravan gebruiken 1/2 inch binnendraad met een flexibele aansluitslang.
Thermostaatkraan. Een thermostaatkraan houdt de ingestelde temperatuur constant, ook als de druk in het systeem licht schommelt. Dat is handig als je een combi-boiler of geiser hebt die de warmwatertemperatuur niet perfect regelt. Nadeel: thermostaten zijn duurder, groter en vragen meer ruimte achter het aanrecht. Ze zijn minder gangbaar in caravans en meer in luxe campers.
Zie ook ons overzicht over de caravan douche voor meer informatie over de complete doucheopstelling.
Stap-voor-stap: de mengkraan vervangen
- Zet de waterpomp uit via het schakelpaneel of door de zekering eruit te halen. Draai daarna een andere kraan in de caravan open om restdruk en restwater te lozen.
- Markeer de slangen met een stukje plakband, rood voor warm, blauw voor koud. Controleer of warm inderdaad rechts of links zit (kan per merk wisselen) door even de pomp aan te zetten en te voelen.
- Leg een handdoek of bakje neer onder de kraan. Er zit altijd restwater in de slangen, ook als je de pomp hebt uitgeschakeld.
- Losschroeven of losnemen van de slangen. Bij caravankranen zitten de slangen vaak geclipst met een snap-ring of vastgezet met een slangklem. Gebruik bij snap-rings een kleine schroevendraaier of pushpin-tool. Bij slangklemmen: losmaken en voorzichtig de slang van de aansluiting trekken.
- De vergrendelmoer onder het blad losdraaien. Gebruik een steeksleutel of bekkenmoersleutel. In smalle kastruimtes helpt een flexibele verlengde moersleutel. Trek vervolgens de kraanstam omhoog uit het gat.
- Controleer het boorgat en blad op beschadigingen voordat je de nieuwe kraan plaatst. Schuur lichte beschadigingen weg en reinig de rand.
- Breng teflon-tape aan op alle schroefdraadverbindingen. Twee tot drie windingen met de klok mee, strak aangedrukt.
- Steek de nieuwe kraanstam door het gat, controleer de richting van de uitloop en draai de borgmoer van onderaf handvast aan.
- Sluit de slangen aan op de juiste aansluitingen (rood=warm, blauw=koud) en zet de klemmen of clips vast.
- Zet de pomp aan op laag debiet en controleer gedurende twee minuten alle aansluitingen op druppels. Droog ze eerst af met een doek zodat kleine druppels zichtbaar worden.
Bij moderne push-fit aansluitingen (zoals op sommige nieuwere Hobby- en Fendt-modellen) werkt het iets anders: je drukt de slang recht in de koppeling tot je een klik hoort, en trekt er even aan om te bevestigen dat hij vast zit. Losmaking gaat via een ringkraag die je naar de koppeling drukt terwijl je de slang trekt. Voor reserveonderdelen voor specifieke merken, zie ook onze pagina over Hobby caravan onderdelen uit Duitsland.
Lekkage na installatie: oorzaken en oplossingen
Een druppel na een kraanwisseling heeft bijna altijd een van drie oorzaken.
Situatie 1: lekkage bij de schroefdraadverbinding. Dit is de meestvoorkomende oorzaak. De teflon-tape ontbreekt, is te dun aangebracht of zit in de verkeerde richting. Oplossing: verbinding losdraaien, tape verwijderen, opnieuw twee tot drie windingen met de klok mee aanbrengen en vastdraaien. Draai niet te hard: ook overmatig kracht op een kunststof draad kan een micro-scheur veroorzaken die pas later gaat lekken.
Situatie 2: lekkage bij de slangkoppeling. Ofwel de slang zit niet ver genoeg in de koppeling, ofwel de O-ring binnenin is versleten of beschadigd. Verwijder de slang, inspecteer de O-ring en vervang die als hij is ingedrukt of hard aanvoelt. O-ringen voor caravanslangen zijn standaard 10 mm of 12 mm binnendiameter en bij iedere watersportwinkel of campingspeciaalzaak te koop.
Situatie 3: druppelend uit de kraan zelf (niet bij aansluitingen). Dit wijst op een defecte keramische cartouche. Het goede nieuws: de cartouche is in de meeste mengkranen los te vervangen zonder de hele kraan te demonteren. Je draait de hendel af, trekt de cartouche er rechtuit en steekt de nieuwe erin. Een vervangcartouche van 35 mm kost doorgaans minder dan een nieuwe kraan.
Heb je vaker waterklachten in je caravan? Lees dan ook onze gids over waterpomp-problemen en onderhoud.
Onderhoud en levensduur verlengen
Een mengkraan in de caravan heeft het zwaarder dan een kraan thuis. Kalkafzetting, temperatuurwisselingen bij het winterklaar maken en het droogstaan gedurende de stalling tasten de afdichtingen aan. Met een paar eenvoudige gewoonten verleng je de levensduur aanzienlijk.
| Onderhoudstaak | Frequentie | Waarom |
|---|---|---|
| Slangen doorspoelen met schoon water | Begin en einde seizoen | Verwijdert bacteriegroei en smaakafwijkingen |
| Slangen leegblazen of aftappen | Vóór opslag bij temperaturen onder 5 graden Celsius | Bevroren water laat de slangkoppeling scheuren of de kraan barsten |
| Controleer slangklemmen op roest | Jaarlijks | Geroeste klemmen kunnen losraken of de slang beschadigen |
| Kraanuitloop ontkalken | Elk seizoen of bij zichtbare kalkaanslag | Verstopte mousseur vermindert het debiet |
| O-ringen licht insmeren met siliconenolie | Elke twee jaar | Droge O-ringen worden bros en gaan eerder lekken |
| Kraanhendel en cartouche controleren op soepele werking | Begin seizoen | Stugge hendel kan wijzen op een kalkvaste cartouche die vervanging nodig heeft |
Wil je meer weten over het reinigen van het volledige watersysteem? Bekijk dan ons artikel over het reinigen van waterleidingen, te vinden via de caravan-waterpomp-pagina. Meer algemeen onderhoud na seizoensopslag bespreekt onze pagina caravan waterpomp in de context van het hele watersysteem.
Kosten: zelf doen versus een monteur
Een nieuwe mengkraan voor de caravan kost afhankelijk van merk en type ruwweg tussen de 15 en 80 euro. Een eenvoudige Reich-koudwaterkraan zit aan de lage kant; een Reich Charisma of Samba met keramisch cartouche en draaibare uitloop kost meer. Een losse vervangcartouche (35 mm keramisch) ligt gemiddeld tussen de 8 en 15 euro.
Laat je het door een dealer doen, dan reken je doorgaans op een uur arbeidstijd bovenop de onderdelen. Vraag bij een dealer altijd vooraf om een werkbon met verwachte prijs, zodat je niet voor verrassingen staat. Veel goed geoutilleerde caravan-dealers zoals dealers die je kunt vinden via Gorter Caravans of via occasions op Marktplaats caravans te koop bieden ook losse service aan voor kleine waterinstallatieklussen.
Zelf doen bespaart de arbeidskosten en is voor de meeste mensen haalbaar met basisgereedschap: een verstelbare sleutel of steeksleutel (22 of 24 mm), een kleine schroevendraaier, teflon-tape en 10 minuten. De enige valkuil is de soms beperkte ruimte onder het aanrecht. Een flexibele verlengde moersleutel of een inbusstelsleutel-set maakt het een stuk makkelijker.
Veelgestelde vragen
Welk boorgat heeft een caravankraan doorgaans?
De meest gebruikte maten liggen tussen 27 en 40 mm. Reich-mengkranen werken vaak met een gat van 33 tot 35 mm. Goedkopere merken en universele kranen gebruiken soms 40 mm. Meet het gat in je eigen wasbak op voor je bestelt, omdat maten per model en bouwjaar van de caravan kunnen verschillen.
Heb ik een kraan met microswitch nodig?
Alleen als jouw caravan een dompelpomp (onderwaterpomp) heeft die via de kraan wordt aangestuurd. De microswitch in de kraanstang stuurt de pomp aan als je de hendel opendraait. Heb je een drukpomp die continu druk houdt, dan heb je geen microswitch nodig en kun je elke mengkraan gebruiken die de werkdruk aankan.
Kan ik een gewone huishoudkraan plaatsen in mijn caravan?
Technisch kan het als het boorgat en de aansluitingen overeenkomen, maar het is zelden aan te raden. Huishoudkranen zijn zwaarder, groter en ontworpen voor een werkdruk van 3 tot 10 bar. De meeste caravanpompen leveren 2 tot 4 bar. Bovendien ontbreken de specifieke caravanslang-koppelingen. Een kraan die specifiek voor de caravan of camper is gemaakt past beter in de ruimte en is afgestemd op de lagere druk.
Hoe lang gaat een keramische cartouche mee?
Een keramische cartouche gaat bij normaal gebruik en zacht water gemakkelijk 5 tot 10 jaar mee. In gebieden met hard water verslijt de cartouche sneller door kalkneerslag op de keramische schijven. Ontkalken aan het begin van het seizoen en jaarlijks doorspoelen verlengt de levensduur aanzienlijk. Druppelen uit de kraan terwijl hij dicht staat is het eerste teken dat de cartouche aan vervanging toe is.
Welk merk mengkraan is het best voor een caravan?
Reich is het meestgeciteerde merk op caravanfora en bij dealers, met modellen als de Samba, Linea en Charisma. Comet (bekend van de Florenz) is een andere betrouwbare optie. Beide zijn specifiek ontworpen voor de caravanomgeving. Let naast het merk op de juiste kraanmaat voor jouw situatie: een goedgepaste gemiddelde kraan werkt beter dan een duur model dat niet precies past.
Wat moet ik doen als de waterslangen in de caravan bevroren zijn geweest?
Controleer eerst alle slangen visueel op scheuren of blazen in het materiaal. Controleer daarna de koppelingen bij de kraan en bij de pomp op barsten. Kleine scheurtjes in PVC-slangen zijn niet altijd zichtbaar droog, maar worden zichtbaar zodra er druk op staat. Vervang beschadigde slangen altijd voor het seizoen begint. Bevroren slangen die eenmaal zijn gescheurd, kan je niet permanent dichten met tape of lijm.