Kort antwoord: de meeste caravans hebben een inbouw gasstel van twee of drie pitten, gevoed door butaan- of propaangas via een drukregelaar van 30 mbar. Let bij aanschaf op het aantal pitten, de afmetingen van de uitsparing, het gastype en de goedgekeurde aansluitslang. Veiligheid en onderhoud zijn minstens zo belangrijk als het fornuis zelf.
Een gasstel is het kloppende hart van je caravan-keuken. Of je nu een snel ontbijtje klaarmaakt op een Frans kampeerterrein of ’s avonds een volledige pasta kookt, een betrouwbaar gasstel maakt het verschil. Toch zijn er meer keuzes en aandachtspunten dan je op het eerste gezicht zou denken: van het type gas en de drukregelaar tot het vervangen van de slang en de verplichte gaskeuring in het buitenland. Hieronder krijg je alles op een rij.
Losstaand of inbouw: welk type gasstel past bij jou?
De eerste keuze is de simpelste: wil je een gasstel dat vast in het aanrecht zit, of een losse unit die je ook buiten kunt gebruiken?
Een inbouw gasstel zit geïntegreerd in de keukenunit. Het heeft een vaste aansluiting op de gasinstallatie van de caravan en past naadloos in het aanrechtblad. De meest gangbare merken zijn Dometic (vroeger onder de naam Smev), Thetford (Spinflo) en Cramer. Een populair model als de Dometic MO 9222 heeft twee pitten en een afsluitbaar glasdeksel; de Thetford Topline 3323 biedt drie pitten met een inbouwmaat van circa 450 x 430 mm. Inbouw gasstellen zijn geschikt voor een druk van 28 tot 30 mbar, wat de standaard is voor campinggas in Nederland en vrijwel heel Europa.
Een losstaand gasstel gebruik je via een kleine campinggascartridge of een externe gasfles met slang. Dit type is compact, licht (vaak minder dan 1 kg) en handig als je buiten wilt koken of als je de vaste keuken niet wilt bevuilen. Nadeel: de capaciteit is beperkter en je hebt altijd losse cartridges nodig.
Wil je veel koken en comfort, kies dan voor inbouw. Ben je zelden in de caravan en ga je liever buiten aan de slag, dan is een los stel een prima aanvulling op het inbouwmodel of zelfs voldoende op zich.
Twee pitten, drie pitten of meer: wat heb je echt nodig?
De meeste caravankookplaten hebben twee of drie pitten. Vier pitten kom je ook voor, maar is zeldzamer in caravans vanwege de beperkte aanrechtbreedte.
| Configuratie | Typische afmeting uitsparing | Geschikt voor | Voorbeeldmodel |
|---|---|---|---|
| 2 pitten (met spoelbak) | ca. 590 x 370 mm | Solo of koppel, eenvoudige maaltijden | Dometic HSG 2370 / MO 9222 |
| 2 pitten (alleen koken) | ca. 340 x 290 mm | Kleine caravans, weekenders | Dometic HS 2460 R |
| 3 pitten (met spoelbak) | ca. 590 x 430 mm | Gezin, langere reizen | Thetford Topline 3323 |
| 3 pitten (alleen koken) | ca. 450 x 430 mm | Grotere keukens, comfortzoekers | Thetford Spinflo Serie 330 |
| 4 pitten | ca. 590 x 430 mm | Grote caravans, gezinnen | Cramer 4-pits combinatie |
| Losstaand 1 pit | geen uitsparing nodig | Buiten koken, aanvulling op inbouw | Campingaz Camp Bistro 2 |
Let bij vervanging altijd op de exacte uitsparing in je aanrechtblad. Fabrikanten geven zowel de buitenmaat als de inbouwmaat op; die kunnen tot 20 mm van elkaar afwijken. Meet de bestaande opening nauwkeurig op voordat je bestelt.
Butaan, propaan of een gasmix: welk gas kies je?
Dit is een vraag die veel caravanners een keer verkeerd aanpakken, waarna ze in de kou staan (letterlijk). De drie opties kort uitgelegd:
Butaan (blauwe Campingaz-flessen, oranje flessen van Primagaz) werkt prima boven circa 5 graden Celsius. Onder die temperatuur daalt de dampdruk zo ver dat het gas niet meer goed uit de fles stroomt. Ideaal voor de zomer en milde najaarsreizen. Campingaz 907-flessen (2,75 kg) zijn vrijwel overal in Europa verkrijgbaar.
Propaan heeft een kookpunt van -42 graden Celsius en is dus ook in de winter bruikbaar. Propaan wordt geleverd in rode of grijze flessen en is in grotere maten beschikbaar (5 kg, 10 kg, en groter). Een 5 kg propaan-fles is voor de doorsnee caravanvakantie ruim voldoende voor twee tot drie weken koken.
LPG / gasmix combineert propaan en butaan en is geschikt voor wisselende temperaturen. Dit is de gebruikelijke vulling in navulbare campingflessen.
Kies je voor propaan of een gasmix, controleer dan of je drukregelaar geschikt is. De meeste caravan-installaties werken op 30 mbar; dit staat op de regelaar zelf aangegeven. Gebruik nooit een hoge-druk regelaar (1 bar of meer) op een installatie die gemaakt is voor 30 mbar.
Wil je meer weten over het stroomaanbod in de caravan naast gas? Kijk dan ook naar het artikel over het caravan stopcontact buiten.
De gasslang en drukregelaar: keuring en vervanging
De slang tussen de gasfles en de caravan-installatie is een veiligheidsonderdeel met een houdbaarheidsdatum. In de praktijk zien veel caravanners een versleten slang pas als het te laat is.
- Een slang met slangklemmen vervang je na maximaal 2 jaar.
- Een slang met een vaste koppeling (schroefdraad) mag maximaal 5 jaar in gebruik blijven.
- De productiemaand en het productiejaar staan in de mantel van de slang gegraveerd of gedrukt (bv. “06/21” = juni 2021).
- Inspecteer de slang visueel voor elk seizoen: barsten, harde plekken of verkleuring zijn aanleiding tot directe vervanging.
- Een drukregelaar mag volgens de Duitse G607-norm (de strengste Europese standaard) maximaal 10 jaar oud zijn.
- Gebruik altijd een goedgekeurde slang met CE-keurmerk en de aanduiding EN 16436.
Naar Duitsland rijden? Dan eisen steeds meer campings een geldig gaskeuringscertificaat (G607). Dat certificaat haal je bij een erkend gaskeuringsstation, zoals die van ANWB, caravan-dealers of gespecialiseerde werkplaatsen. In Nederland is een gaskeuring voor particulieren niet wettelijk verplicht voor caravans onder 3.500 kg, maar het is wel sterk aan te raden om de installatie elke twee tot drie jaar te laten controleren.
Gasstel reinigen en onderhouden: stap voor stap
Een proper gasstel verlengt de levensduur, voorkomt geur en vermindert het risico op een verstopte brander. Dit is een eenvoudige klus die je elke paar weken even doet.
- Laat de branders volledig afkoelen voordat je begint.
- Verwijder de brander-deksels (spreiderdoppen) en de branderringen door ze recht omhoog te tillen.
- Reinig de spreiderdoppen met een zachte borstel of oude tandenborstel; spoel met warm water en een druppel afwasmiddel.
- Veeg het kookoppervlak af met een vochtige doek; gebruik nooit schuurmiddel op glazen afdekplaten (kratst).
- Controleer de kleine gasopeningen in de branderring met een tandstoker of fijne naald: zijn ze verstopt, prik ze dan voorzichtig door.
- Verwijder etensresten uit de opvangbak (pan-ondersteuning) en was die apart.
- Droog alle onderdelen goed alvorens je ze terugplaatst: vochtige branders ontsteken moeilijk.
- Test na het terugplaatsen elke pit afzonderlijk: vlam moet egaal blauw zijn, zonder gele punten.
Een gele vlam wijst op een te vettige brander of een te rijke luchtmenging. Pas de luchtregelring op de brander aan (als die aanwezig is) of reinig de spreiderdop grondig.
Bij een compleet onderhoud van je caravan hoort ook het controleren van de boogluifels en beschermdelen aan de buitenkant van de caravan, want die beschermen indirect ook de keukenomgeving.
Veelvoorkomende problemen en wat je eraan doet
Gasstellen in caravans kennen een paar terugkerende klachten. Hieronder de drie meest gehoorde situaties en de oplossing.
Situatie 1: de brander ontsteekt niet, maar er is wel gas. De elektrische piezo-ontsteking of de losse aansteker is defect, óf de spreiderdop is vochtig of verstopt. Verwijder de dop, droog hem goed en controleer of de gasopeningen vrij zijn. Is de piezo kapot, dan vervang je alleen het ontsteek-element (los verkrijgbaar voor de meeste Dometic/Thetford-modellen).
Situatie 2: de vlam slaat uit na het loslaten van de knop. De thermobeveiliging (thermokoppel) is vervuild of defect. Houd de knop na ontsteking circa 10 seconden ingedrukt zodat het thermokoppel goed opwarmt. Werkt dat niet, reinig dan het kleine metalen pinnetje naast de brander, of vervang het thermokoppel (een klus van circa een halfuur met een schroevendraaier).
Situatie 3: het gas staat aan, maar de vlam is heel laag of ongelijkmatig. De drukregelaar is aan vervanging toe of de gasfles is bijna leeg. Controleer eerst het gasniveau, sluit de fles aan op een andere caravan of leen een druktester bij een dealer. Is de regelaar ouder dan tien jaar, vervang hem preventief.
Voor complexere gasklussen, zoals het vervangen van een inbouw-installatie of het controleren op lekkages, werk je altijd met een gecertificeerde gasinstallateur. Gebruik nooit een normale vlam of aansteker om lekken op te sporen; gebruik in plaats daarvan een lekdetectorspray (gasdetectiespray) die je bij kampeer- en caravanspeciaalzaken kunt kopen.
Overweeg je een lichtgewicht caravan met een efficiënte keukenopzet? Bij de merken lichtgewicht caravans vind je modellen waarbij het gasstel al optimaal is ingebouwd en de totaalmassa laag blijft.
Nieuwe gasstel kopen of vervangen: waar let je op?
Of je nu upgradet naar een moderner model of je defecte fornuis vervangt: er zijn een paar vaste aandachtspunten.
Controleer de uitsparing. Meet de breedte en diepte van de opening in je aanrecht op tot op de millimeter. Let ook op de diepte van de kast eronder: te diepe modellen passen soms niet vanwege de waterleiding of de gasslang-doorvoer.
Let op het druksysteem. Nagenoeg alle Europese caravaninstallaties werken op 30 mbar. Sommige oudere caravans uit de jaren negentig hebben nog een hogere drukinstelling; raadpleeg dan het handboek of vraag je dealer.
Kies voor CE-gecertificeerde modellen. Het keurmerk garandeert dat het apparaat aan de Europese veiligheids- en emissienormen voldoet.
Thermokoppelbeveiliging is standaard en verplicht. Een gasstel zonder thermokoppel (automatische veiligheidsafsluiting) mag in nieuwe caravans niet worden gemonteerd. Controleer dit bij tweedehands modellen.
Kijk naar reserveonderdelen. Dometic/Smev en Thetford hebben een uitgebreid reservedelenprogramma; voor minder bekende merken kan het lastig zijn om een branderring of piezo-element te vinden. Dat speelt mee als de caravan al wat ouder is.
Bij aankoop van een occasion caravan loont het om de kwaliteit van de keukenapparatuur mee te wegen. Lees daarvoor ook over TEC caravan kwaliteit en hoe je de inbouwapparatuur beoordeelt bij een tweedehands aankoop.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag een gasslang in de caravan meegaan?
Een gasslang met slangklemmen vervang je na maximaal 2 jaar; een slang met vaste koppeling mag maximaal 5 jaar in dienst blijven. De productiemaand staat ingeperst in de mantel van de slang. Inspecteer de slang ook visueel voor elk nieuw seizoen op barsten of hardheid, en vervang hem meteen bij twijfel.
Welk gas is het beste voor mijn caravan-gasstel, butaan of propaan?
Dat hangt af van het seizoen. Butaan werkt prima boven circa 5 graden Celsius en is in heel Europa makkelijk verkrijgbaar (Campingaz 907). Propaan is de betere keuze voor voor- en najaar of winterkamperen, omdat het kookpunt op -42 graden Celsius ligt. Zorg dat je drukregelaar (30 mbar) bij het gekozen gastype past.
Is een gaskeuring verplicht in Nederland?
Voor particuliere caravans onder 3.500 kg totaalgewicht is er in Nederland geen wettelijke keuringsplicht. Toch raden de ANWB en meerdere caravan-organisaties aan om de installatie elke twee tot drie jaar te laten controleren. Rijd je naar Duitsland, dan eisen veel campings een geldig G607-gaskeuringscertificaat.
Mijn brander geeft een gele vlam in plaats van blauw, wat doe ik?
Een gele vlam duidt op een te vette of onzuivere verbranding. Verwijder de spreiderdop, borstel de gasopeningen schoon en spoel de dop met heet water. Controleer ook of de luchtregelring op de brander vrij is van vet. Na reiniging en herplaatsing zou de vlam egaal blauw moeten branden.
Kan ik mijn caravan-gasstel ook op een los campinggascartridge aansluiten?
Dat hangt af van het model. Inbouw gasstellen zijn bedoeld voor de vaste 30 mbar-installatie met een drukregelaar en een gasfles. Losstaande campingkookstelletjes werken op cartridges. Verbind nooit een inbouwstel rechtstreeks aan een cartridge zonder de juiste drukregelaar en adapter; dat is gevaarlijk en keuringsontwijkend.
Hoe weet ik of mijn gasstel nog geschikt is voor gebruik?
Controleer vier zaken: (1) de gasslang en drukregelaar op leeftijd en beschadigingen, (2) de thermokoppelbeveiliging (vlam moet na 10 seconden blijven branden zonder de knop vast te houden), (3) de spreiderdoppen op verstoppingen, en (4) het CE-keurmerk op het apparaat. Bij twijfel laat je de installatie controleren door een erkend gaskeuringsbedrijf of een caravan-dealer met gecertificeerde gastechnicus. Je kunt ook informatie vragen bij gespecialiseerde caravan-dealers.